Nymphaeiden

Nymphaeiden zijn in de onderwaterbodem wortelende waterplanten waarvan de groene delen hoofdzakelijk uit drijfbladeren bestaan. Voorbeelden zijn Waterlelie (Nymphaea alba) en Drijvend fonteinkruid (Potamogeton natans). Begroeiingen van nymphaeiden komen in allerlei watertypen voor en zijn niet bijzonder kenmerkend voor vennen.

Als het venwater een sterke bruinkleuring heeft, dan dringt er onvoldoende licht door voor de groei van waterplanten. Op deze plekken kunnen grote soorten nymphaeiden, zoals Gele plomp (Nuphar lutea) en Waterlelie (Nymphaea alba) wel groeien omdat zijn met hun lange stengels hun bladeren naar de wateroppervlakte brengen. De energie om na de winter uit te kunnen groeien slaan ze op in hun dikke wortelstok.

Kleine soorten nymphaeiden zoals Duizendknoop- en drijvend fonteinkruid (Potamogeton polygonifolius en P. natans) maken geen wortelstokken en wortelen daarom in minder diep water.

Voor de fauna kan een vegetatie van waterplanten met drijfbladeren neerkomen op een belangrijke toegevoegde waarde. De Kleine en de Grote roodoogjuffer (Erythromma viridulum en E. najas) kunnen gemakkelijk gevonden worden omdat zij de bladeren als rustplaats gebruiken. Een andere soort die ook graag neerstrijkt op bladeren van nymphaeiden is de Sierlijke witsnuitlibel (Leucorrhinia caudalis). Tegenwoordig is deze soort verdwenen van de Nederlandse vennen.

De stevige leerachtige bladeren van waterlelieachtigen worden door weinig dieren gegeten. Het waterleliehaantje (Galerucella nymphaeae) is een uitzondering en heeft zich juist op deze soorten gespecialiseerd.

De Staafwants (Ranatra linearis), die een beetje op een zwemmende wandelende tak lijkt, zet haar eieren af in drijfbladeren. Daarbij steken bij elk ei twee kleine buisjes nog aan de bovenzijde van het blad uit, zodat het ontwikkelende ei zuurstof voldoende krijgt. Ook de Zwarte stern (Chlidonias niger) gebruikt bladeren van waterlelieachtigen om op te broeden.

Figuur: Een van de vele vennen in den Teut (België) met een uitbundige begroeiing van Waterlelie (Nymphaea alba). Foto: H. van Kleef.