Gagelstruweel

Struwelen van Wilde gagel ontwikkelen zich op vochtig tot natte en zure tot zwak zure bodem (pH 4 - 4,5). De bodem bestaat uit oligotroof veen of moerige zandgrond. Oppervlakkige beweging van grondwater is belangrijk om ontwikkeling van gagelstruwelen te krijgen. Gagelstruwelen kunnen zich vele jaren handhaven in het landschap. Langdurige strooiselaccumulatie zorgt echter voor verzuring, waardoor berken zich tussen de gagel kunnen vestigen en zich in de loop der tijd berkenbroek ontwikkelt. Ook op drijftillen komen gagelstruwelen tot ontwikkeling.

Flora
De ondergroei wordt gekenmerkt door soorten van zure vochtige bodem, zoals Pijpenstrootje (Molinea caerulea) en diverse soorten veenmos. Op de plaatsen met een duidelijke grondwaterstroming komen vaak soorten als Veldrus (Juncus acutiflorus) en Draadzegge (Carex lasiocarpa) voor. Soms kunnen ook soorten aangetroffen worden van hoogvenen, natte heiden, kleine-zeggenmoerassen en vennen, zoals Klein blaasjeskruid (Utricularia minor), Witte snavelbies (Rhynchospora alba) en Wateraardbei (Comarum palustre). Gagelstruwelen zijn soortenarm als het gaat om mossen. Ook vormt Wilde gagel geen ectomycorrhiza en er zijn geen specifieke paddenstoelen bekend voor het hout van Wilde gagel.

Fauna
Een groot aantal insecten is bekend uit gagelstruweel. Het betreft snuitkevers, cicaden, schildluizen en wantsen, maar het zijn vooral nachtvlinders die geassocieerd worden met gagel. Maar liefst 50 soorten bladrollers en uilen worden genoemd van Wilde gagel, waaronder zeldzame soorten als Geringde spikkelspanner (Cleora cinctaria), Wolfsmelkuil (Acronicta euphorbiae), Veenheide-uil (Acronicta menyanthidis), Grote bosbesuil (Eurois occulta), Gageluil (Lithophane lamda) en Heide-schaaruil (Papestra biren).

Wilgen- en gagelstruwelen brengen ook structuur aan in het overwegend open Nat zandlandschap en bieden daarmee broedgelegenheid aan diverse struweelvogels als de Blauwborst (Luscinia svecica), Nachtegaal (Luscinia megarhynchos) en Waterral (Rallus aquaticus).

Figuur: Bosvennetje bij Sint Michielsgestel, met bloeiende Wilde gagel op de voorgrond en struweelrand op de achtergrond. Foto: E. Brouwer.