Verdroging

Verdroging van vennen kan veel oorzaken hebben. Enkele veel voorkomende oorzaken zijn:

- Afname van de aanvoer van grondwater

- Daling van het grondwaterpeil, bijvoorbeeld door drainage of toegenomen verdamping in inzijggebied

- Beschadiging van waterondoorlatende lagen. Dit zijn meestal lagen waarop een schijngrondwaterspiegel rust, maar ook kan een venige venbodem wegrotten of worden vergraven

- Versterkte afvoer van oppervlaktewater uit het ven

De verdroging leidt tot lagere waterstanden in de vennen, vaak vooral in drogere perioden. Hierdoor neemt ook de mate van droogval vaak toe, wat verzuring kan versterken. Kortdurende droogval kan leiden tot afvoer van voedingsstoffen, maar bij langdurige droogval komen er veel meer voedingsstoffen vrij uit humusafbraak dan er door stikstofafvoer of binding aan ijzer kunnen verdwijnen. De verminderde aanvoer van grondwater heeft invloed op nog veel meer aspecten van het functioneren van vennen. Dit is weergegeven in onderstaande figuur. Verder heeft verdroging in het inzijggebied ook grote invloed op de kwaliteit van het aangevoerde grondwater. Als in dit gebied veenlagen (tijdelijk) droog komen te liggen, wordt hier vaak veel zwavel gemobiliseerd dat in de vorm van sulfaat in het grondwater oplost. Dit is weer schadelijk voor de instandhouding van drijftillen. Ook neemt de hoeveelheid opgelost ijzer en de mate van buffering van het grondwater door verdroging vaak sterk af.

Bij vermindering van grondwatertoevoer gaan veelal op de oever grondwaterafhankelijke vegetaties achteruit waaronder soortenrijke natte heides en hoogveenvegetaties. In het water kan het aandeel waterlaag vullende planten achteruit gaan wanneer vermindering van de aanvoer van kooldioxide via grondwater plaatsvindt. Drijftillen kunnen verloren gaan in vennen als gevolg van verlagingen van zomerpeilen en/of verlagingen van de buffercapaciteit. Doordat vermindering van grondwateraanvoer veelal ook neerkomt op een vermindering van de ijzeraanvoer kan ook nog vermesting optreden als gevolg van zogenoemde interne eutrofiëring. Tenslotte worden de voor de soortenrijkdom belangrijke overgangen of gradiënten in waterkwaliteit vaak mede in stand gehouden door grondwateraanvoer en deze gradiënten zullen dus vervagen.

Figuur A: Enkele van  de vele mogelijke gevolgen van vermindering van de aanvoer van grondwater naar een ven.

Figuur B: In veel inzijggebieden van vennen zijn sloten gegraven die ijzerrijk kwelwater afvangen, zoals hier in het Biscopsveld in West-Vlaanderen. Foto: E.Brouwer.